„Pax americana” czy nowy „koncert mocarstw”?

Hegemonia Stanów Zjednoczonych. U schyłku XX w. znikła dwubiegunowość świata typowa dla systemu jałtańskiego. Jedynym mocarstwem o niekwestionowanej pozycji zostały Stany Zjednoczone. Po raz pierwszy w dziejach ludzkości cały ziemski glob znalazł się pod kontrolą jednego potentata. Trudno powstrzymać się w tym miejscu od bardziej ogólnej refleksji. Wielu ludzi w XX w. zwątpiło w opiekę dobrego Boga nad światem z powodu ludobójczych praktyk totalitarnych reżimów. A jednak to nie Niemcy Hitlera, Rosja Stalina czy Chiny Mao zdobyły władzę nad światem, lecz państwo zamożne i chętnie wspomagające rozwój ekonomiczny u innych, państwo demokratyczne, mające w poszanowaniu prawa człowieka i odwołujące się do siły zbrojnej z rozwagą.

Unilateralizm czy multilateralizm. System jałtański miał charakter dwubiegunowy, dwustronny (czyli bilateralny). „Koncert mocarstw” z XIX w. miał charakter wielobiegunowy, wielostronny (czyli multilateralny). Czy obecnie nastanie na świe- cie porządek jednobiegunowy, jednostronny (unilateralny)?

Po kompromitacji ideologii komunistycznej i rozpadzie Związku Sowieckiego nie widać partnera mogącego dorównać Stanom Zjednoczonym. Układ bilateralny typowy dla czasów pojałtańskich należy więc do przeszłości. Jaki porządek międzynarodowy zastąpi system z Jałty i Poczdamu? Czy Stany Zjednoczone będą w stanie (i czy będą chciały) ponosić odpowiedzialności za cały świat? Gdyby pokusiły się o naśladowanie Rzymian, którzy w starożytności opanowali cały znany

Leave a Reply

Nowa wiedza

Proces szesnastu

Dlaczego Mikołajczyk zgodził się na pozorny kompromis? Jego obecność w rządzie [...]

Problem dwóch wrogów

Hitlerowcy nie zapraszali polskich „podludzi” do współpracy (pomijając „półniem[...]

PPR wraz z tymi sojusznikami

PPR wraz z tymi sojusznikami utworzyła Blok Stronnictw Demokratycznych (wbrew n[...]

Pozbawieni prawa wybierania

Pozbawieni prawa wybierania i wybieralności na zawsze byli uczestnicy powstania[...]

Poza procesami o zdradę główną

Ponadto wprowadzono w sprawach o zdradę oraz ciężkie przestępstwa (feloaies) pr[...]

Postanowienia traktatu:

-1.Układ Ribbentrop-Mołotow zostaje uznany za nieważny od samego początku. 2.Rz[...]